نئودوزيوس صغير بلادى ، كه مبادله تجارتى با ايران در آنجا جايز بود ، چنين معين شد : در ناحيه شرق در جانب دجله شهر نصيبين ، در غرب در سمت فرات شهر كالى نيك « 1 » ، در شمال ناحيه ارمنستان شهر ارتكزاتا « 2 » . « 3 » دو شهر نصيبين و سنجار ، پس از آنكه خالى السكنه شد ، بموجب صلحنامه 363 بروميان واگذار گرديد « 4 » . تجارت دريايى تا اندازه‌اى حائز اهميت بود ، اردشير اول پس از آن كه بر مسن و خاراسن « 5 » دست يافت ، در عمران بنادر قديم و ايجاد بندرگاه‌هاى جديد سعى جميل كرد . رينو « 6 » گويد : « ايرانيان و اعرابى ، كه دولت از روى تدبير در ميان ايرانيان جاى ميداد ، رفته‌رفته نيروى دريايى معتنابهى تشكيل دادند . با كشتىهاى رومى و حبشى بود ، لكن بعد صاحب اختيار آن درياها شدند و نفوذيكه ايرانيان در دريا حاصل كردند ، يكى از عللى بود ، كه قدرت و شهرت روم را در درياهاى شرق متزلزل و به كلى خاموش كرد » « 7 » . در سال 523 پادشاه حبشه ، براى اينكه با ساكنان حجاز جنگ كند ، هفتصد كشتى سبك راه انداخت و ششصد سفينه ايرانى و رومى را به يارى خود حركت داد . محصولات هند و جزيره سرانديب را كشتىهاى حبشه براى روميان ميآوردند « 8 » .

--> ( 1 ) - Callinique ( 2 ) - Artaxata ( 3 ) - رينو ، روابط سياسى و تجارتى امپراطورى روم با آسياى شرقى ، پاريس 5863 ، ص 267 و ما بعد . , Relations poliliques et comnerciales de Tenpire Reinaud romain avec LAsie orientale . ( 4 ) - آمين مارسلن ، كتاب 25 ، بند 7 ، فقره 11 . ( 5 ) - Kharacene ( 6 ) - Reinand ( 7 ) - رينو ، ص 241 ، نيز مقايسه شود با ص 292 همين كتاب . راجع بامارات مسن ، خاراسن ر ك رسالات انستيتوى فرانسه ، Inscript . et Bellres - Lettres XXIVb Acad . des ، ص 155 و بعد ؛ همچنين شدر و حسن البصرى ، اسلام ، 14 ، ص 11 و ما بعد . ( 8 ) - رينو ، روابط سياسى او تجارى و غيره ، ص 269 و بعد .